Çalışma Hayatı

Karantinadaki işçinin ücreti kesilemez

Covid-19 sebebiyle karantinaya gönderilen işçilerin ücretlerinde kesinti yapılıyor. böylece Covid-19 olduğunu gizleyen ve işe gelmeye devamlı işçiler var. İş Başmüfettişi Haysiyet Özcan ise bu kesintilerin yasaya tutarsız olduğunu vurguluyor.

Karantinadaki işçinin ücreti kesilemez

Sevgim Denizaltı

Ailesinde ya da meslek arkadaşlarında Covid-19 çıktığı için temaslı olarak konut karantinasına gönderilen işçilerin ücretinde kesinti yapılıyor. Bu koşul çok sayıda işçinin mağduriyetine yol açıyor. bu nedenle temaslı olduğunu gizleyerek işe gelmeye devam eden işçilerin de olduğu biliniyor.
Tayfun Ünal, temaslı olduğu için karantinaya gönderilen ve ücreti kesilen işçilerden sadece biri. Kayseri’de Kumtel Fabrikası’nda çalışıyor. Yaklaşık bin 500-2 bin kişinin çalıştığı fabrikada çok sayıda vaka çıkmış. Ünal, “Tam vaka sayısını bilmiyorum lakin karantinaya gönderilen çok sayıda emekçi var. Ustabaşıyla geçen gün konuştuğumda 60 kişinin daha karantinaya alındığını söyledi” diyor.

“Ödenti kesintisinden korktuğu için temaslı olduğunu saklayan arkadaşlar da oluyor” diyen Ünal, kendi yaşadıklarını ise şu sözlerle anlatıyor:
“Benim yanımda çalışan dost karantinaya alındı. Ertesi gün işe geldiğimde ustam benden deneme yaptırmamı istedi. Ben de deneme yaptırdım. Negatif çıktı ama 14 gün karantina kararı verildi. Beni eve gönderdiler, 14 jurnal rapor yazıldı. Rapor bitince fabrikaya gittiğimde ustam bu kere ‘Ortada bir şey değil, sen niçin gittin ki?’ dedi. İşi yokuşa sürdü. 14 gün izin yapmış oldum, ücretimi alamadım; lakin fabrikada sorun çıkarmasınlar diye sesimi çıkarmadım.”

ZORLAYICI SEBEP MADDESİ

Tayfun Ünal gibi binlerce işçinin ücretinden yapılan bu kesintiler hukuki mı? İş Başmüfettişi Haysiyet Özcan, başta İş Kanunu’nun ‘yarım ödenti’ başlıklı 40’ıncı maddesine uyarı çekiyor. Bu maddede “zorlayıcı sebepler dolayısıyla çalışamayan veya çalıştırılmayan işçiye bu bekleme süresi içinde bir haftaya kadar her gün için yarım vergi ödeneceği” belirtiliyor. Fakat yarım aidat ödemeyen işverenlerin sayısı da epey artı. öte taraftan Özcan’a tarafından, Covid kaynaklı karantinaların zorlayıcı sebep olarak değil, emekçi sağlığı ve meslek güvenliği tedbiri olarak değerlendirilmesi ve işçinin ücretinden hiç kesinti yapılmaması gerekiyor.

SIHHİ RAPOR YAHUT?

Özcan, BirGün’e yaptığı değerlendirmede, sigortalı işçilere Covid-19 kaynaklı sıhhat sorunları ya da tedbir amaçlı karantina nedeniyle sıhhi rapor verildiyse, işçinin geçici meslek göremezlik ödeneği almasının laf konusu olacağını söylüyor. SGK’nin hukuka tutarsız bir genelgeyle Covid’i meslek hastalığı olarak tanımlamaması ise işçilerin aralıksız meslek göremezlik ödeneği almasını engelliyor.

Peki ya sigortalı emekçi sıhhi bir rapor olmaksızın karantinaya alındıysa? Bu durumda karantina kararının kaynağına tarafından farklı değerlendirmeler yapılması gerektiğini belirten Özcan, şöyle konuşuyor:

“Başta işçinin tedbiren karantinaya alınması uygulamasının, işyerinde görülen Covid vakalarından kaynaklı olarak bir işveren iradesi ile gerçekleştirilmiş olması mümkün. İşçi sağlığı ve meslek güvenliği (İSİG) açısından her türlü tedbiri almakla yükümlü bulunan işverenlikçe, Covid riskine yönelik olarak böyle bir tedbir uygulaması benimsenmiş olabilir. Bu durumda İSİG tedbirlerinin maliyetinin işçilere yansıtılamayacağı (İş Sağlığı ve Güvenliği Kuralı madde 4.4) genel kuralı da dikkate alındığında, işçinin ücretinden herhangi bir kesinti yapılması muhtemel değildir.

Sahiden de işverenin bu şekilde işçiyi karantinaya ayırması, zorlayıcı sebeple işin durması değil, emekçi sağlığı ve iş güvenliği zarfında alınan bir tedbirdir. Nitelim makul tereddüd (işyerinde Covid vakasının görülmesi, Covid’li işçiyle temas vb.) olmasına karşın işverenin somurtkan bir yaklaşımla işçiyi karantinaya ayırmaması gibi bir koşul, emekçi sağlığı ve meslek güvenliği mevzuatı gereğince muhtemel olmadığı gibi, yasa gereğince yönetimsel yaptırıma konu olabilir.”

KARANTİNA KARARINI SAĞLIK BİRİMİ VERİRSE?

İşçiler sadece patronun yok, herhangi bir sıhhat biriminin veya öteki yönetimsel makamların kararına alt olarak da tedbir karantinasına gönderilebiliyor. Bu işçilerin ücretleri kesilebilir mi?

Bu durumda işçinin işe devam etmesinin keza kendisinin hem de diğer işçilerin sağlığı açısından makul olmadığına dikkat çeken Özcan, “bu nedenle bu nesil karantina uygulamalarının da İSİG tedbiri olarak kabul edilmesi gerekiyor” diyor ve ekliyor:

“Hem bu gerekçeye emrindeki karantina uygulamaları, işçi açısından ‘ciddi ve yakın tehlikenin önlenemez olduğu bir duruma tabi olarak çalışmaktan kaçınma’ hakkının (İSG Kanunu madde 13/3) derhal kullanılması anlamına kazanç. Bilindiği üzere, çalışmaktan uzak durma hakkının hemen kullanılması durumunda, aidat de dahil edinmek üzere işçinin herhangi bir hakkının kısıtlanması yasa yoluyla engellenmiştir. bu nedenle karantina uygulaması, bir halk otoritesinin iradesine yan olarak gelişmiş olsa da zorunlu sebeple işin durması değil, İSİG dahilinde çalışmaktan kaçınma hakkının kullanılması olarak değerlendirilmeli ve işçinin ücretinden herhangi bir kesinti yapılmamalıdır.”

MEVZUAT DAHA GENİŞ DEĞERLENDİRİLMELİ

O halde neden karantinaya gönderilen işçilere vergi ödenmiyor? Özcan’a tarafından bu sorun, emekçi sağlığı ve meslek güvenliği konusunun üzerinden atlanarak konunun alıştırma yaşamının ‘olağan’ dönemleri çerçevesinde değerlendirilmesinden kaynaklanıyor: “Fakat pandemi, yalnızca işyerleri için yok, bütün insanlık açısından doğaüstü bir şart. Olağanüstü süreçlerin ise klasik dönemlere tarafından daha titiz olarak değerlendirilmesi gerekir. Böylesi özel dönemlerde, çalışan ve ailesi, hatta yakın çevresi açısından aidat sürekliliğinin sağlanması son derece manâlı. böylece konuyla ilgili yönetmelik emekçi hakları açısından daha geniş değerlendirilmeli. Covid kaynaklı karantina uygulamalarının mecburi sebep olarak değil, emekçi sağlığı ve iş güvenliği tedbirleri kapsamında değerlendirilmesi işçinin lehinedir.”

YARGI YOLUNA BAŞVURULABİLİR

İş başmüfettişi Itibar Özcan, neticede Covid kaynaklı karantina uygulamalarında işçinin ücretinden kesinti yapılmasının hukuka tutarsız olduğu belirtiyor. öte taraftan bilhassa sendikasız işyerlerinde huysuz durumlarla çoğu kez karşılaştıklarını ifade ediyor. böylece sendikalı olmanın manâlı olduğunu vurgulayan Özcan, “Ayrıca Covid kaynaklı karantina uygulamalarına yan olarak ödenmemiş olan ücretler açısından hak yoluna başvurulabilir, bunun önünde bir engel bulunmuyor” diyor.

Benzer Haberler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu