Ekonomi

Nerede bu paralar?

Mart ayından bugüne değin dolaşımdaki para 54 milyar lira, vadesiz mevduatlardaki para 368,9 milyar lira arttı. Bu artıştan en çok hesabında 1 milyon liradan pozitif para olan hesaplar faydalandı. Değişmez ücretli kesimler ise gün geçtikçe maaşlarındaki erimeyi seyrediyor.

Nerede bu paralar?

Ozan GÜNDOĞDU

Haziran ve Temmuz aylarında halk bankalarının piyasaya döviz satmasıyla 6,85 TL’de tutulan dolar kuru 6-7 ağustos tarihlerinde deyim yerindeyse patladı. 2 gün içinde 7,24 TL seviyesini gören kur, ilk olarak Berat Albayrak göre sessizlikle karşılandı. 5 jurnal sessizliğini CNNTürk’te Ahmet Hakan’ın programında bozan Albayrak birçok açıklamanın yanı sıra şunları da söyledi; “Türkiye para bassaydı bugün yüzde 25-30 enflasyonları konuşacaktık. Faizler yüzde 30-40 faizlerde gerçek ekonomiden özel sektörden bahsedebilir miydik? Bu huzursuz dönemde bize ‘Para bas’ diyenler oldu. Biz bu tuzağa düşmedik”

Ama Merkez Bankası’nın piyasadaki para miktarına ilişkin verileri bakan Albayrak’ı yalanlıyor. Para arzı salgın döneminde rekor seviyede artarken, bu artış döviz kurunu enflasyonu ve faizleri yukarı yönü olan baskılıyor. Veriler incelendiğinde akıllara akla uygun bir soru takılıyor; nerede bu paralar? Piyasadaki para arzına mercek tuttuk…

Dolaşımda ne değin para var?

Bankadan para çeken ya da herhangi bir marketten alış-veriş yapan yurttaşlar eğer ellerine geçen para yeniyse “para basmışlar” diyor. Ancak banknot paralar çoğu süre eskidiği için yenileriyle değiştiriliyor. Fakat Covid-19 salgını döneminde yaşanan bundan daha ayrı. Dolaşımdaki banknot ve madeni para miktarında ciddi artışlar yaşanıyor. Dolaşımdaki para miktarı marttan eylüle değin geçen sürede 54 milyar TL büyüme gösterdi.

nerede-bu-paralar-785672-1.

Banka hesaplarında ne değin TL var?

Dolaşımdaki para Merkez Bankası’nın verilerine kadar 54 milyar lira artma gösterdi. Ama ödeme işlemlerinin dijitalleşmesiyle birlikte yurttaşlar paralarını daha fazla banka hesaplarında tutuyorlar. böylece piyasadaki para miktarını bankalardaki hesaplarla araştırmak daha içten. Bu hesaplarda martta 258,3 milyar lira para bulunurken, bu tutar eylülde 348,9 milyar liraya yükseldi.

nerede-bu-paralar-785673-1.

Banka hesaplarında ne değin döviz var?

Artık tasarruf sahipleri tek tıkla TL hesaplarındaki parayı dövize çevirebiliyor. öyle ama, bir kısım yurttaş gün ve hafta içinde al-sat yaparak dövizdeki değerlenmelerden para kazanmayı deha umuyor. böylece tasarruf sahiplerinin manâlı bir kısmı parasını döviz hesaplarında tutuyor. Döviz kuru arttıkça bu hesapların TL değerleri de artma gösteriyor. Martta döviz cinsinden hesapların içinde 392,9 milyar lira para varken bu miktar temmuzda 671,3 milyar liraya yükseldi.

nerede-bu-paralar-785674-1.

Toplam artış 422,9 milyar lira

Bu Nedenle dolaşımdaki para, TL hesapları ve döviz hesaplarındaki toplam para miktarı marttan eylüle değin geçen 6 ayda tamamen 422 milyar 953 milyon lira artmış oldu. Peki bu artış nasıl gerçekleşti? Darphane para basıp birilerine para mı verdi? Hayır… Hükümet gerek ulus bankalarıyla ilk elden, gerekse özel bankalara sopa göstererek piyasaya kredi pompaladı. Mart ayında salgının başladığı hafta toplam kredi hacmi 2 trilyon 708 milyar lirayken, bu tutar 18 Eylül tarihi itibariyle 3 trilyon 402 milyar liraya yükselmiş durumda. Bu Nedenle piyasaya dağıtılan kredi tutarı 6 ay için 694 milyar lira. Bu para piyasa mekanizması içinde dolaştıktan daha sonra bir kısım iş insanının elinde birikiyor. Paranın bir kısmı bankacılık sistemi dıştan hisse senedi, tahvil, bağ ya da fiziki altın, döviz piyasasına enjekte olurken geri kalan kısmı dolaşımda ve vadesiz mevduatlarda birikiyor.

Para halkın cebinde yok

Büyüyen 422,9 milyar liralık bu tutar 83 milyonluk nüfusa eşit şekilde pay edilseydi, Türkiye’de yaşamış herkese birey başı 5 bin 95 lira düşecekti. Bu 6 aylık süreçte her 4 karakter aileye 20 bin 380 lira verilecekti. Fakat böyle olmadığı ortada. Peki çoğalan para arzından en çok kimler beslendi? Bu sorunun cevabı Bankacılık Düzenleme ve Yoklama Kurumu (BDDK) verilerinde gizli. BDDK banka hesaplarının tutarlar itibariyle derleyerek aylık olarak sunuyor. Maalesef son data temmuz ayına ilişkin yayınlanmış durumda. Ama yine de marttan temmuza kadar hesaplarda yaşanan artışlar bu süreçte kimin kazandığını ortaya koyuyor.

***

Hangi hesapta ne değin para var?

BDDK banka hesaplarının içindeki bakiyeleri büyüklüklerine göre aylık olarak yayımlıyor. Buna göre Temmuz ayı itibariyle içinde 10 bin TL’den daha eksik para olan hesaplarda toplam 91,5 milyar lira varken, içinde 1 milyon TL’den daha fazla para olan hesaplarda 1,6 trilyon lira var. Bundan Başka en fazla 10 bin TL’lik hesapların sayısı 111,8 milyonken, milyoner hesapların sayısı sadece 254 bin.

10 bin TL’ye kadar olan hesaplar
♦ MART: 70 milyar 343 milyon TL
♦ TEMMUZ: 91 milyar 496 milyon TL
Hesap sayısı 111 milyon 803 bin, hesapların içindeki paranın 4 aylık artışı 21,1 milyar TL

10 bin TL-50 bin TL arası hesaplar
♦ MART: 186 milyar 370 milyon TL
♦ TEMMUZ: 220 milyar 190 milyon TL
Hesap sayısı 8 milyon 467 bin, hesapların içindeki paranın 4 aylık artışı 33,8 milyar TL

50 bin TL-250 bin TL arası hesaplar
♦ MART: 460 milyar 392 milyon TL
♦ TEMMUZ: 533 milyar 995 milyon TL
Hesap sayısı 4 milyon 608 bin, hesapların içindeki paranın 4 aylık artışı 73,6 milyar TL

250 bin TL-1 milyon TL arası hesaplar
♦ MART: 445 milyar 708 milyon TL
♦ TEMMUZ: 524 milyar 613 milyon TL
Hesap sayısı 1 milyon 92 bin, hesapların içindeki paranın 4 aylık artışı 78,9 milyar TL

1 milyon TL üzeri hesaplar
♦ MART: 1 trilyon 442 milyar TL
♦ TEMMUZ: 1 trilyon 632 milyar TL
Hesap sayısı 254 bin, hesapların içindeki paranın 4 aylık artışı 190 milyar TL

nerede-bu-paralar-785675-1.

Benzer Haberler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu