Teknoloji

Steve Jobs’ın 34 Sene Önce Verdiği Fantastik Playboy Röportajı

Apple’ın kurucusu Steve Jobs, 1985 yılında teknoloji gündemiyle öyle de alakası olmayan Playboy dergisine röportaj vermişti. O görüşme, bugün bile Apple hakkındaki birçok soruya cevap veriyor. Sizin için Jobs’ın ifadelerinden satır başlarını seçtik.

Apple, günümüzde her ne dek iPhone, Mac ve bunlara yan aksesuar ürünleriyle bilinse de geçmişi, teknoloji tarihini şekillendiren bir anlayışa sahip. Bu anlayışın kaynağı ise kanımca Steve Jobs’un kendisi. Zira Apple kimsesiz kâr amacı güden bir şirket olsa da Jobs, kimsesiz öyle çok sektöre öncülük etti. Mesela animasyon film şirketi Pixar ile sinema dünyasına yeni bir akıntı kazandırmıştı.

steve jobs playboy

Steve Jobs, Apple’ı seçkin bir işyeri yapmak için fazla farklı kitlelere aracısız olarak ulaşmayı hedefledi. bu nedenle özellikle 80’li ve 90’lı yıllarda, Playboy gibi birincil bakışta aldırışsız görünen yayın kuruluşlarında mülâkat vererek aracısız alaka odağı haline geldi. 1985 yılında verdiği görüşme ise kendisinin ve Apple’ın akıllarda uyandırdığı bütün sorulara cevap veriyor. 

“Yaşlı halk müziği bir şeyi ilk olarak gördüklerinde onun ne olduğunu, çocuklar ise onunla neler yapabileceğini sorarlar.”

steve jobs

Röportajın öncesinde, New York’ta 9 yaşında bir çocuğun doğum günü partisine dışarı giden Jobs, orada yaşadığı bayağı bir deneyimden yaptığı olağanüstü çıkarımı aktarıyor. 

Jobs doğum günü çocuğuna Kaliforniya’daki Apple merkezinden getirdiği yeni bir Mac bilgisayarı hediye ediyor. O sırada aynı partide yer alan Andy Warhol gibi önemli ve bundan böyle yaşlanmış sanatçılar da Mac’i görüyor ve deniyorlar. Ancak Steve Jobs, 9 yaşındaki çocuğun görüşlerini Andy Warhol gibi sanatçıların görüşlerinden daha fazla önemsiyor. 

Jobs, “Yaşlı halk Mac’in başına oturup ‘Bu nedir?’ diye sordular, ama çocuk ‘Bununla ne yapabilirim?’ diyordu.” açıklamasında bulunuyor. Görünen O Ki o ama Jobs’a tarafından çocukların alaka ve merakı, yaşı ya da işi ne olursa olsun tecrübeli insanlardan daha değerliydi. Ürünlerini bu ilgiye göre tasarlamaya çalıştı.

Steve Jobs 34 sene önce şunu söylemişti: “Data devrimi, petrol devrimini gölgede bırakacak”

steve jobs

Günümüzde önemini artan bir şekilde yitiren enerji kaynağı petrol, öncelikle 1850’li yıllarda işlenmeye başlamış ve bu adım dünyayı değiştirmişti. Ortaya yeni zenginler, yeni süper güçler çıkmış, 1970’li yıllarda ise petrol savaşları başlamıştı. Peki Steve Jobs, 1985’te bu olaya nasıl bakıyordu? Şöyle:

“100 yıl önce gerçekleşen petrokimya devriminin uyanış dönemindeyiz. Petrol devrimi bize hür enerji imkanı verdi, bu da serbest mekanik enerjiye sahip olmamızı sağladı. Bu da toplumun çoğu dokusunu değiştirdi. Petrol devrimi, veri devrimini ve bununla beraber, bugün çok çiğ durumda olan entelektüel enerji devrimini başlattı. Macintosh bilgisayarlarımız 100 wattlık bir ampulden daha az enerji harcıyor. Bundan 10 ya da 20 yıl, hatta 50 yıl daha sonra neler olacak? Data devrimi, petrol devrimini gölgesinde bırakacak. Biz ön plandayız.” 

Steve Jobs’ın bu ifadeleri üzerinden 34 sene geçti. Bugün, bir zamanların petrol devi olan Suudi Arabistan gibi ülkeler, petrolü terk etmeye hazırlanıyor, Mars yüzeyini taklit eden laboratuvarlara yatırım yapıyorlar. Bütün araba üreticileri benzinli araç üretimini terk etmeye başladı. Tesla, sadece enerjiyi daha verimli kullandığı için yeni araba devi olma yolunda ilerliyor.

“Bilgisayarlar şu an yalnızca hayatımızı kolaylaştırıyor. Nereye varacakları konusunda bir fikrimiz yok”

steve jobs

Steve Jobs, röportajında bilgisayarların geleceği hakkında fazlasıyla umutlu konuşuyor: “Bilgisayarları yalnızca gerekli yazılımları kullanarak bir yazma aracı, iletişim aracı, süper hesap makinesi, planlayıcı, sanatsal bir vasıta olarak kullanabiliyoruz. Bilgisayarların gücüne ve fazla yönlülüğüne sahip başka bir vasıta yok. Ne değin ileri gidecekleri hakkında herhangi bir fikrimiz değil. derhal, bilgisayarlar sadece hayatımızı kolaylaştırıyor. Bizim için saatler sürecek işlemleri kısa sürede yapıyorlar, yaşam kalitemizi artırıyorlar. İşler ilerledikçe daha çok şey yapar ışık halkası gelecekler.”

Geçen yıllar içerisinde Jobs’ın o günlerde açıkladığı bilgisayarlar, acilen binlerce daha kat enerjik şekilde cebimize girdi. Her ne kadar son kullanıcı bilgisayarları zeki telefonlardan ayırmasa da Jobs, “bilgisayar” ile operasyon gücüne sahip tüm elektronik cihazları kastediyordu.

Peki Apple bilgisayarları ve diğer ürünleri neden fiyatı yüksek?

steve jobs apple

1985 yılında da Apple’ın bilgisayar ağırlıklı olan ürünleri, dönemin ekonomik şartlarına tarafından fazla pahalıydı. İnsanlar bu yüksek fiyatlara tepki gösteriyorlardı. Jobs’ın ise 34 yıl önce fiyatlar konusunda bir açıklamada bulunmuştu. 

Jobs: Şayet bir gün makul bir fiyatla renkli ekranlar üretebiliriz. Fazla fiyatlara gelince, yeni bir ürünün piyasaya sürülmesi, diğerlerinden daha fiyatı yüksek olmasına niçin olur. Ne değin fazla üretirsek, pek düşük fiyata satabiliriz.  Playboy: Eleştirmenlerin seni sorumlu tuttukları şey şu: Ürünleri yüksek fiyatlarla dekore etmek, sonra da rakiplere tutmak ve piyasayı yakalamak için fiyatları yıkmak. Jobs: Bu şüphesiz dürüst yok. Fiyatları düşürebileceğimiz zaman zaten düşürüyoruz. Bugünkü bilgisayarlarımızın birkaç yıl öncekilerden daha ucuz olduğu doğru. Bu durum IBM PC için de geçerli (IBM PC, o dönem Macintosh’un en büyük rakibiydi). Amacımız bilgisayarları milyonlarca insana ulaştırmak ve onları daha ucuz ülkü getirmek. 

Eğer bilgisayar deyince aklınıza ilk elden dizüstü, masaüstü geliyorsa durun ve düşünün. Steve Jobs, bunları açıklama ederken cep telefonları ya da zeki telefonlar yoktu. Zeki telefonlar da birer bilgisayar mantığına sahip cihazlar olarak karşımıza çıktı. Jobs’ın bu röportajı esnasında bir Macintosh bilgisayarlar binlerce dolardı. 2007’de tanıtılan birincil iPhone ise 499 dolara satışa sunulmuştu. 

Steve Jobs, üstünkörü anlamda bilgisayarları ucuzlatma sözünü tuttu. Ancak Apple ya da öteki şirketlere yapılan fiyatlandırma eleştirileri devam ediyor. Bugün yapılan eleştirilen büyük kısmı ise 34 sene öncesine kadar fazlasıyla doğru. Steve Jobs, sözünü tutmuş görünüyor. Ancak günümüzdeki piyasa ve pazar şartları, iyi bir zeki telefonun fiyatını 1000 dolar seviyesinin üzerine çıkardı.

“Eğer Apple kaybederse bilgisayarlar için karanlık çağa gireriz”

steve jobs apple

Apple’ın 80’li yıllardaki en büyük rakibi IBM’di. IBM’in bireysel bilgisayarları, Steve Jobs’un gözünde inovasyondan yoksundu. Hatta Jobs, IBM’ı her fırsatta hemen hemen gömüyor, söylemlerinde fazla sert ifadelere yer veriyordu. Örneğin:

“Eğer bir nedenden ötürü dev hatalar yaparsak, IBM kazanırsa, bana göre 20 yıl içinde bilgisayarların karanlık çağına gireriz. IBM pazarın kontrolünü eline geçirdiğinde icat durur, inovasyonun gerçekleşmesine engel olur” 

IBM, kişisel bilgisayar savaşını kazanamadı. Apple savaşın galibi oldu. Bugün ise IBM kuantum bilgisayarlar alanında çalışan bir şirket konumunda. Ticari olarak tüketiciye sunduğu kişisel bilgisayarlar ve zeki telefonlar değil. Jobs’un acımasız rekabet anlayışıyla Apple savaşı kazanmış görünüyor.

…Ama Steve Jobs defalarca haklı değildi. Mesela bir iki şirket dıştan kimsenin bilgisayar üretemeyeceğini söylemişti:

steve jobs

“Bilgisayar üretimine baktığımız zaman sadece Apple ve IBM’i görüyoruz. Üçüncü, dördüncü ve hatta altıncı, yedinci bir üretici şirketin olacağını düşünmüyorum. Donanım konusunda değil, yazılım konusunda yenilikler olacağını düşünüyorum” 

Bugün az kalsın her kıtada dev bir işlemci ve bilgisayar üreticisi işyeri var. Her bir firma, ayrı üreticilerle iki taraflı olarak teçhizat üretiyorlar. Bugün Apple’ın kendisi bile iPhone’u bilgisayar kılan esas donanımları, Asya merkezli TSMC isimli şirket ile üretiyor. Jobs’ın donanım yenilikleri konusunda yanıldığı ortada. İşlemciler, son 20 sene içinde büyük bir çabuk ticarileşti.

“Okumayı okula başlamadan öğrendiğim için okuldan çok sıkıldım”

steve jobs apple

“Annem okula başlamadan bana okumayı öğrettiği için okula başladığımda çok sıkıldım, hatta okulda küçük bir terör başlattım. Bizi üçüncü sınıftayken görecektiniz. Sınıfa yılan sokup özgürlük bırakır, okulda minik patlayıcılar ile oynardık. Fakat her şey dördüncü sınıfta değişti. Imogene Hill adında bir hoca, hayatımın dönüm noktası oldu. Yaklaşık 1 ayda öğrenmeye karşı bir tutku hissetmeye başladım, o sene herhangi bir yılda öğrendiğimden daha çok şey öğrendim. Sonra da beni liseye elde etmek istediler ama ailem zekice davranarak buna izin vermedi.”

Steve Jobs hemen şimdi minik bir çocukken HP’nin sahibi göre işe alınmıştı:

steve jobs bill gates

Günümüzün en büyük elektronik üreticilerinden olan HP’nin kurucusu Bill Hawlett, Steve Jobs ile benzer yerde yaşıyordu. Bugün Palo Alto olarak da tanıdık Silikon Vadisinde, bir gün Hawlett’in telefonu çaldı. Arayan birey 12 ya da 13 yaşlarında olan Steve Jobs’ın ta kendisiydi:

“12 ya da 13 yaşındayken bir şeyler üretmek istedim, bazı parçalara ihtiyacım vardı. Palo En Kalın Kadın Sesi telefon rehberini açtım ve Bill Hawlett’in telefon numarasını bulup aradım. Telefona cevap verdi, mükemmel birisiydi, 20 dakika her tarafında benimle konuştu. Halbuki beni hiç tanımıyordu. Sonra bana azıcık elektronik parça verdi. Yaz aylarında ise Hawlett-Packard (HP) bünyesinde minik bir meslek buldu. Frekans sayaçlarını birbirlerine bağlıyordum. Minik bir meslek olabilirdi ama çok mutluydum. O yaz fazla şey öğrendim.”

“Vefat, hayatın en iyi icadıdır”

steve jobs

Steve Jobs, hayata görünüm açısını yaptığı işe de dahil etmeyi haberdar olan, bunu yaparken kimseyi incitmeden doğru yolan birisiydi. Her ne dek özel yaşamında önemli sıkıntılara neden olsa da iş dünyasında onun anlayışı radikal bir şekilde ağır basıyordu. Röportajda yaşam ve ölüm üzerine söyledikleri şöyle: 

“Ölümün hayatın en harika icadı olduğunu düşünüyorum. Sistemi eski ve modası geçmiş modellerden temizliyor. Bence bu Apple’ın da yaşadığı zorluklardan birisi, gerçekten. İki genç insan sonraki yeniliği gerçekleştirirken onları kucaklayıp bunun şahane bir şey olduğunu mu söyleyeceğiz? Yahut açıklamayı veya eski modellerimizin fişini çekmeyi mi tercih edeceğiz? Sanırım daha iyisini yapacağız, çünkü biz durumun farkındayız. Bunu önceliğimiz haline getiriyoruz.”

Steve Jobs, kendi zamanının ötesinde yaşamış nadir insanlardan birisiydi. Yukarıdaki satırlar, verdiği röportajın satırbaşlarından ibaret. Bugün ise Apple’ın bulunduğu konum, Steve Jobs’ın bir takım anlayışlarından uzak olması nedeniyle eleştiriye açık. gerçi teknolojik ya da toplumsal gelişimlerin temelini atan insanlara bakacak olursanız, Steve Jobs ile aynı noktalarda buluştuklarını göreceksiniz. böylece ne Jobs, ne de bir başka biri; insanlığı ileriye götürecek olan şayet de sadece sınırsız bir kavrayış ve çok çalışmak.

Benzer Haberler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu